Yazımda kısaca sosyopatlardan, onların kendilerine hedef seçtikleri ve istismara uğrattıkları kişilerden ve bu istismarı nasıl gerçekleştirdiklerinden kısaca bahsedeceğim.
İlK olarak: ** Tutuklanması için zemin hazırlayan eylemlerde tekrar tekrar bulunmakla belirli, yasalara uygun toplumsal davranış biçimine ayak uyduramama. ** Sürekli yalan söyleme, takma isim kullanma ya da, kişisel çıkarı, zevki için başkalarını atlatma ile belirli dürüst olmayan tutum.**Dürtüsellik ya da gelecek için tasarılar yapmama. **Yineleyen kavga, dövüşler veya saldırılarla belirli olmak üzere sinirlilik ve saldırganlık. **Kendisinin ya da başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık **Bir işi sürekli götürememe ya da mali yükümlülüklerini tekrar tekrar yerine getirememe ile belirli olmak üzere sürekli bir sorumsuzluk.** Başkasına zarar vermiş, kötü davranmış veya başkasından bir şey çalmış olmasına karşı ilgisiz olma veya yaptıklarına kendince mantıklı açıklamalar getirme ile belirli olmak üzere vicdan azabı çekmeme. Bu maddelerden en az 3üne sahip kişiler DSM5 kriterlerine göre sosyopat (anti sosyal kişilik bozukluğu) tanısı alırlar (American Psychiatric Association, 2013).
Yapılan araştırmalar tutukluların %25inin sosyopat olduğunu ve diğer kriminallardan iki kat fazla agresif tavırlar sergilediğini göstermektedir. Fakat bütün sosyopatlar hapishanede değildir. Daha az görünür sıkıntıları olan sosyopatlar da vardır. Bu sıkıntılar, kronik yalancılık, aldatma, manipulasyon, anksiyete bozukluğu gibi duygusal boyutlardadır. Bazı sosyopatlar yıkıma gizli şekilde sebep olur, bu yüzden kendilerini yıllarca saklayabilirler. (Jane McGregor and Tim McGregor, 2013).
Terapist ve danışmanlar empati yeteneği yüksek kişilerin sosyopatlar tarafından daha çok hedef alındığını tespit etmiş ve bu durumu “apaths” olarak adlandırmışlardır. İngiltere’de apaths ları nasıl tanıyıp, onlardan kaçınacağımıza dair makeleler yayınlanmaya başlanmıştır.( Jane McGregor and Tim McGregor, 2013).
Araştırmalara göre sosyopatlar, ilk etkileşimde genellikle karşılarındaki insanların empati seviyelerini test eder, bu yüzden yönelttikleri sorular yüksek empatiye sahip olup olmadığınızı keşfetmeye yöneliktir. Empati yeteneği yüksek olan insanlar hedefleri olacaktır. Düşük empati yeteneğine sahip kişileri ise pas geçeceklerdir. Sosyopatların hedefinde bulunmuş insanlar yaşadıklarını aktarırlarken “ben salağım” “ne düşünüyordum ki” gibi kendilerini değersiz gösteren cevaplar vermektedir. Bu tarz düşüncelere kapılmaları yersizdir çünkü sosyopatlar insanları koşullarlar ve onlarla diyoloğa girdiğinizde beyniniz yıkanmış gibi davranırsınız.( Jane McGregor and Tim McGregor ,2013).
Sosyopatlarla başa çıkmanın en etkili yolu, tabiri caizse gözlerinizi açmanız ile başlar. Sosyopatların gerçekten orda olduklarını görmeniz lazım. Farkındalık, sosyopatların hayatınızdki negative etkilerini kısıtlamalarının ilk adımıdır.(Jane McGregor and Tim McGregor,2013).
Apathlar, sosyopatların bir çeşit cephanelikleridir ve sosyopatik istismarlarına katkıda bulunurlar. Hedeflerindeki kişilerin, apathların gerçekleştirdiği yıkıcı işeri anlaması zor değildir ama bunun sebebini kabullenmeleri zordur. Bu kabullenme ve yargılamanın zayıflığının sebebi, içe bakışın az oluşudur. Empatisi yüksek insanların, onların içindeki “kötü”yü görmek istememeleri, sosyopatların işine yarar. Hedeflerindeki kişiler genellikle korkulara sahip insalardır. Genellikle akıntıyla beraber giderler ve lider olarak gördükleri kişiyle aynı fikirde olurlar. Empati eğiliminde olan kişiler, sosyopatlar tarafından kolayca manipüle edilebilir ve daha sonra kendilerini suçlu hissetmeleri için avantaja da sahip olurlar.( Jane McGregor and Tim McGregor ,2013).
Sonuç olarak, empatik insanların ilgi kaynakları, onların cevapları ve hareketleri, sosyopatlar için çok büyük eğlencedir böylelikle insanları kullanabilir ve istismar edebilirler. Empatik insanlar, sosyopatın perspektifini desteklemeye başladığında, istismara açık obje halini alır. Bu durum genellikle empatikler , bazende apathlar için kötü biter. Sosyopatlar, hedeflerinin, yağcılık, yalanlarla kafa karıştırma ve rüşvet ile gözlerini boyarlar.
The gaslighting effect
Gaslightng sistematik bir şekilde bir kişinin, diğer kişinin gerçeğini eritmesi, kemirmesidir. Bu sendrom adını, , konusu katilin karısını kuşkucu ve diğer insanların inanmayacağı bir kişiye çevirmesini konu alıan aynı isimli oyun ve filmden almıştır
Gaslight bir çeşit psikolojik istismardır. Bu istismarda çeşitli yollarla yanlış bilgiler sunularak hedefin anıları ve bakış açısı şüpheye düşürülür. Psikologlar buna, “sosyopatların dansi” derler. Ve aile,arkadaş, iş arkadaşı, sevgiliden herhangi biri sosyopatın gaslighting hareketinin kurbanı olabilir. (Jane McGregor and Tim McGregor ,2013).
Psikoterapist Christine Louise de Canonville, sosyopatların yürütükleri ilişkilerin farklı aşamalarını tanımlıyor: * idealizasyon basamağı, sosyopat bu aşamada kendisini “en iyi” olarak tanıtır, fakat bu kısım tamamen bir ilizyondur. Daha sonra değişim basamağı gelir ve bu basamak aşama aşama gelişir, bu yüzden hedeflerindeki kişi bu değişimi farketmez, nasıl soğuk ve duygusuz birisine dönüştüğünü farkedemez. Fakat bu değişimler, hedefteki kişi için çok stresli olmaya başlar ve bu durumlarda sosyopatlar kendi güçlerinden dolayı eğlenmye başlarlar. Son basamak ise ıskartaya çıkarma basamağıdır. Sosyopat için ilişkide olduğu kişinin öneminin azalıp, ona karşı kayıtsız kaldığı basamaktır. sosyopatlar bütün bağlarını reddetip, yeni hedeflerine doğru ilerlerler.( Jane McGregor and Tim McGregor ,2013).Gaslighting bir kere olan bir şey değildir. Eğer ilişkinizin ilk aşamalarında olduğunuzdan endişeleniyorsanız, kendinizi korumanız için yapmanız gereken şey o kişiden uzaklaşmaktır.
Dilerim ki anti sosyal kişilik bozukluğu tanısı konmuş/konmamış bir birey ile yürüttüğünüz ilişkide istismara maruz kalmadan vakit geçirebilirsiniz.
Kaynakça
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author.
Jane McGregor and Tim McGregor (2013).Empathic people are natural targets for sociopaths – protect yourself. Addiction Today.
Jane McGregor and Tim McGregor (2013).The Empathy Trap: Understanding antisocial personalities (Sheldon Press, London).